Հնդկաստանը՝ էներգիայի սպառման նոր «հրեշ»

Գլոբալ տաքացման, օդի աղտոտման և զարգացող երկրներում էլեկտրաէներգիայի պակասուրդի վերացման խնդիրներն, առաջին հայացքից թվում է, թե միաժամանակ անհնար է լուծել: Չէ՞ որ աղքատ երկրները որքան ավելացնում են էլեկտրաէներգիայի սպառումը, այնքան ավելի դժվար է դառնում միջազգային հանրության նպատակների՝ կլիմայի և շրջակա միջավայրի պաշտպանության իրագործումը:

Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը նոյեմբերի 13-ին հրապարակել է World Energy Outlook 2017 ամենամյա զեկույցը, որի տվյալներով՝ էլեկտրաէներգիայի սպառումն ամբողջ աշխարհում անշեղորեն աճում է: Այդ աճը նախորդ տարիների համեմատ չնայած ավելի դանդաղ է, սակայն ընդհանուր միտումը պահպանվում է: 2040թ-ին էներգակիրների նկատմամբ պահանջարկը կավելանա մոտ 30%-ով: Ըստ էության, դա նշանակում է, որ էլեկտրաէներգիայով պետք է ապահովել ևս մեկ Հնդկաստանի ու ևս մեկ Չինաստանի, ասված է զեկույցում:

Ընդ որում նշված պահանջարկի ամենամեծ աճը սպասվում է ոչ թե Չինաստանում, այլ հենց Հնդկաստանում: ԷՄԳ մասնագետները գտնում են, որ այդ ցուցանիշը Հնդկաստանում կաճի երեք անգամ: Չինաստանում էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը կաճի ընդամենը 20 տոկոսով: Միջազգային էներգետիկայի գործակալությունում դա բացատրում են այդ երկրում տնտեսական աճի տեմպերի նվազմամբ, ինչպես նաև՝ «էներգետիկ հեղափոխությամբ» և մթնոլորտի աղտոտման դեմ միջոցառումների իրագործմամբ:

Այժմ Չինաստանն ակտիվորեն փորձում է լուծել տնտեսությունում առկա խնդիրները: Իշխանությունները գտնում են, որ չինական ձեռնարկությունները պետք է այլևս շեշտը դնեն նորարարությունների վրա և խթանեն ներքին շուկայում պահանջարկի աճը՝ ծառայությունների ոլորտի զարգացման միջոցով: Այդուամենայնիվ 2040թ-ին Չինաստանում մեկ բնակչի հաշվով էներգասպառումը կգերազանցի ԵՄ-ում համանման ցուցանիշին, ասված է զեկույցում:

Փոխարենը՝ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Ճապոնիայում էլեկտրաէներգիայի սպառումը կհաջողվի կրճատել հիմնականում վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներին անցում կատարելու շնորհիվ: 2020թ-ին քարածուխը կդադարի էլեկտրաէներգիայի ստացման հիմնական աղբյուրը լինելուց: Չնայած կանխատեսումներին՝ քարածխի սպառումն աշխարհում շարունակում է աճել: Եվրոպայում արդյունահանվող էներգակիրների պահանջարկի նվազման հետ մեկտեղ բազմաթիվ զարգացող երկրներում նկատվում է հակառակ միտումը: Նույն Հնդկաստանը 2040թ-ին կսպառի երեք անգամ ավելի շատ քարածուխ, քան այժմ:

ՄԷԳ-ի փորձագետները կանխատեսում են, որ 2040թ-ին նավթի համաշխարհային պահանջարկը կաճի մոտ 10 տոկոսով: Ընդ որում՝ նավթագազային համաշխարհային շուկայում անվիճելի առաջատարը կդառնա ԱՄՆ-ն: Սպասվում է, որ 2025թ-ին ԱՄՆ-ում նավթի արդյունահանումը կհասնի օրական 16,8 մլն բարելի: Գործակալության կանխատեսման համաձայն՝ այդ ցուցակում երկրորդ տեղը կզբաղեցնի Սաուդյան Արաբիան՝ 12,3 մլն բարել ծավալով:

Ռուսաստանն այս ցուցակում կզբաղեցնի երրորդ տեղը: Ինչպես նշվում է զեկույցում՝ 2025թ-ին ռուսական նավթի արդյունահանման ծավալը կկազմի օրական 10,5 մլն բարել (2016-ին այս ցուցանիշը կազմել է 11,3 մլն բարել), իսկ 2040թ-ին կկազմի մինչև 8,6 մլն բարել:

Միևնույն ժամանակ բնական գազի սպառման ծավալները կմեծանան 45 տոկոսով: Զեկույցի համաձայն՝ բնական գազի արդյունահանման ծավալները 2025թ-ին կգերազանցեն 4 տրլն խորանարդ մետրը, իսկ 2040թ-ին՝ 5,3 տրլն խմ: Սպասվում է, որ ԱՄՆ-ն կգերիշխի նաև այս ոլորտում: ՄԷԳ-ի գնահատականներով՝ 2025թ-ին ԱՄՆ-ն ավելի շատ գազ կարդյունահանի, քան Ռուսաստանը՝ շուրջ 971 մլրդ խմ:

Ինչպես նշված է զեկույցում՝ բնական գազի արդյունահանման աճի հիմնական լոկոմոտիվը կլինի թերթաքարային գազի արդյունահանումը: Դա հնարավոր կլինի ամերիկացիների կողմից համեմատաբար վերջերս կիրառվող ֆրեկինգ մեթոդի շնորհիվ: Այն դեռևս վիճելի տեխնոլոգիա է համարվում, որի հիմնական իմաստը ապարների հիդրոլոգիական ճեղքումն է, սակայն ԱՄՆ-ում սկսել է լայն կիրառում ունենալ: Բնապահպանները պնդում են, որ նման մեթոդով գազի արդյունահանումը մեծ վնաս է պատճառում շրջակա միջավայրին և բերում է գրունտային ջրերի ախտահարմանը:

Գազ արդյունահանողների ցուցակում Ռուսաստանը, ըստ կանխատեսումների՝ կզբաղեցնի երկրորդ տեղը: Սակայն միևնույն ժամանակ Ռուսաստանին կհաջողվի պահպանել գազի արտահանման ոլորտում առաջատարի դիրքերը:

Ռուսական գազի մաքուր արտահանումը 2025թ-ին կկազմի 265 մլրդ խմ (2016թ-ին կազմել է 188 մլրդ խմ), իսկ 2040թ-ին՝ 314 մլրդ խմ: Համապատասխանաբար՝ ռուսական գազի սպառման մասնաբաժինը համաշխարհային շուկայում կաճի և 2025թ-ին կկազմի 37 տոկոս, իսկ 2040թ-ին՝ 40 տոկոս: