ՆԱՏՕ-ի գործողությունները՝ Ռուսական սպառնալիքի ներքո

The Washington Post պարբերականն անդրադարձել է Ռուսաստանի հետ հակամարտության վտանգի ֆոնին ՆԱՏՕ-ի կողմից ձեռնարկվելիք միջոցառումներին: Պարբերականի անդրադարձը ներկայացնում ենք ստորև.

«Եվրոպայում Ռուսաստանի հետ հակամարտության վտանգի ֆոնին ՆԱՏՕ-ի պաշտպանության նախարարները  չորեքշաբթի՝ Սառը պատերազմից հետո առաջին անգամ, որոշեցին ընդլայնել դաշինքի գործողությունների շրջանակը,  կենտրոնանալ կիբեր տիրույթում գործողությունների վրա և մեծացնել Կրեմլի հնարավոր ագրեսիային արձագանքելու կարողությունները:

Քայլերը, որոնք տանում են Ռուսաստանի հետ լարվածության Սառը պատերազմի ավարտից ի վեր գրեթե երեք տասնամյակ մնում են ամենաբարձր աստիճանի վրա: ԱՄՆ պաշտպանության քարտուղար Ջիմ Մաթթիսը չորեքշաբթի առավոտյան գործընկեր պաշտպանության նախարարներին ներկայացրել է «Միջանկյալ միջուկային ուժերի մասին» պայմանագրի ռուսական կողմի խախտումների մասին ` ընդգծելով միջուկային վտանգի մասին, որը կարող է ամենավատ հետևանքն ունենալ: Պաշտպանության նախարարները հավանություն տվեցին ծրագրերին, որոնք կմեծացնեն Ատլանտյան օվկիանոսում ռուսական սուզանավերին հետևելու կարողությունը: Նրանք պարտավորվեցին հիմնել հրամանատարական կառույց՝ ուղղված պատերազմի դեպքում Եվրոպայում իրենց ուժերի արագ տեղակայման խոչընդոտների վերացմանը: Նրանք նշեցին, որ կիբեր-զենքերը այժմ կունենան այնքան մեծ դեր, որքան սովորական զենքերը և տանկերը:

Ջանքերն ուղղված են «պատերազմի դեմ պայքարող կառույցի» վերակենդանացմանը, որը Սառը պատերազմից հետո խաղաղության տարիներին գտնվում էր հյուծված վիճակում: ՆԱՏՕ-ն մի ժամանակ ուներ 33 հրամանատարական կառույց՝ 22 հազար անդամներից բաղկացած անձնակազմով: Այս տասնամյակում կատարված կրճատումներից հետո հրամանատարական կառույցների թիվը նվազել է՝ հասնելով 7-ի, իսկ անձնակազմի անդամների թիվը՝ 7 հազարի:

«Այդ որոշումները կնպաստեն, որ ՆԱՏՕ-ն շարունակի հարմարվել 21-րդ դարի իրողություններին, այսպիսով մենք կարող ենք մեր ժողովուրդներին անվտանգ պահել մարտահրավերներով լի աշխարհում»,- ասել է ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտեմբերգը չորեքշաբթի նախարարների հետ հանդիպման ժամանակ:

Մինչև 2014 թ.-ին Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի թերակղզու միացումը, ՆԱՏՕ-ն իրենից ներկայացնում էր դաշինք, որն իր սեփական տարածքից հեռու կենտրոնանում էր սահմանափակ տարածքների և տեղի ունեցող գործողությունների վրա:

Այժմ Արևելյան Ուկրաինայում հակամարտությունը դեռևս շարունակվում է, առաջնորդները վերադարձել են Ռուսաստանի հետ պայմանական պատերազմի պլանավորմանը: ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հրամանատարները մտահոգված են այն առումով, որ չնայած իրենց ռազամական ուժերը նշանակալիորեն ուժեղ են, քան Կրեմլի հրամանատարության ներքո գտնվողները, սակայն իր  տարածքով զորքերն արագորեն տեղաշարժելու Ռուսաստանի կարողությունը նրան տալիս է էական գործնական առավելություն: Որոշ երկրներում, զորքերն ու սարքավորումները տեղափոխելու պահանջները պետք է ներկայացվեն մինչև 30 օր առաջ:

«Մենք այժմ շատ ավելի կենտրոնացած ենք Եվրոպայում ծանր տեխնիկայի տեղափոխման խնդրի վրա, քանի որ Սառը պատերազմից հետո մենք այդքան ուշադրություն չէինք դարձնում»,- ասել է Ստոլտենբերգը:

Երկու նոր տարածաշրջանային բազա հիմնելու մասին որոշումը ստացել է ՆԱՏՕ-ի 29 անդամ պետությունների լայն աջակցությունը: Անձնակազմի թվաքանակի և նոր հրամանատարական կառույցների տեղակայման վերաբերյալ որոշումներ չկան, չնայած Գերմանիան և Լեհաստանը նախընտրելի են լոգիստիկական հրամանատարության առումով, իսկ Պորտուգալիան, ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան ծովային կողմնորոշման առումով ունեն հնարավորություններ:

ՆԱՏՕ-ի անդամ պետությունները, որոնք առավել խոցելի են ռուսական հարձակման առումով, նշել են, որ նախաձեռնությունը կօգնի բարելավել իրենց պաշտպանությունը: ՆԱՏՕ-ի անդամ պետություններն այս տարի շուրջ 4 հազարանոց զորք են տեղակայել Բալթյան երեք երկրներում՝ Էստոնիայում, Լատվիայում և Լիտվայում, ինչպես նաև Լեհաստանում, որոնք բոլորը սահմանակցում են Ռուսաստանին:

Լիտվայի պաշտպանության նախարար Ռայմոնդաս Կորոբլիսը հայտարարել է, որ պատերազմի դեպքում ամբողջ Եվրոպայում զորքերի և տեխնիկայի տեղաշարժման արագության ցանկացած դանդաղում կարող է «հանգեցնել ավելի շատ զոհերի և լրացուցիչ վտանգների»:

«Ժամանակը շատ կարևոր է այստեղ»,- ասել է նա՝ ավելացնելով, որ այն արագությունը, որով ՆԱՏՕ-ն կկարողանա արձագանքել Ռուսաստանի ցանկացած հարձակմանը, կարող է պայմանավորել այն հանգամանքը, թե դաշինքը կպայքարի ՆԱՏՕ-ի սահմանները պաշտպանելու, թե ավելի շատ ջանքեր կգործադրի վերադարձնելու տարածքը, որն արդեն կորցրել է: Կիբեր գործողությունների կենտրոն հիմնելու մասին որոշումը կբարձրացնի ՆԱՏՕ-ի կարողությունը գործելու ոչ միայն Ռուսաստանի, այլ նաև մյուս հակառակորդների դեմ, ինչպիսիք են Աֆղանստանում Թալիբանը և Իրաքում «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումը:

ՆԱՏՕ-ի հրամանատարները կարող են օգտվել կիբեր զենքից, օրինակ Թալիբանի կայքի հասանելիությունը կասեցնելու հարցում: Ռուսաստանը կասկածվում է օգոստոսին՝ «Արևմուտք» (Zapad) մասսայական զորավարժություններից առաջ, Լատվիայի բջջային ցանցի մի մասն անջատելու համար ջամինգ տեխնոլոգիա կիրառելու մեջ:

«Մենք այժմ կարող ենք ամրապնդել ՆԱՏՕ-ի առաքելություններն ու գործողությունները նաև կիբեր-կարողությունների առումով»,- հայտարարել է Ստոլտենբերգը: «Մենք գիտենք, որ կիբեր տիրույթը ցանկացած հնարավոր ռազմական հակամարտության կարևոր մասն է լինելու»,- ասվում է հոդվածում»: