Էրդողանը ծաղրում է ԱՄՆ-ին. Թրամփը պետք է քայլեր ձեռնարկի

Ամերիկյան առաջատար The Washington Post պարբերականն անդրադարձել է ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ամբարտավան և անխելամիտ քաղաքականությանը՝ ներկայացնելով նաև, թե ինչպիսին պետք է լինի ԱՄՆ դիրքորոշումը Թուրքիային հակազդելու հարցում: Պարբերականի անդրադարձը ներկայացնում ենք ստորև.

«Ավտորիտար կառավարություններն ամբողջ աշխարհում ավելի ու ավելի են ընդլայնում ԱՄՆ քաղաքացիներին ձերբակալելու խայտառակ մարտավարությունը և նրանց, դե ֆակտո որպես պատանդ պահելով, փորձում են Վաշինգտոնի վրա լծակներ ձեռք բերել:

Իրանը և Հյուսիսային Կորեան այս գործելաոճի առաջին կիրառողներին էին և երկուսն էլ բազմիցս ԱՄՆ-ից ստացել են զիջումներ: Այդ ամենը հավանաբար խրախուսեց մյուս պետություններին, ներառյալ՝ Եգիպտոսին և Վենեսուելային: Այժմ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի Թուրքիայի հերթն է, որը ՆԱՏՕ-ի անդամ է և հայտնվել է անօրինական պետություն դառնալու ճանապարհին:

Անցյալ տարի, Էրդողանի կառավարությունը ձերբակալել էր մեկ տասնյակ ամերիկացիների, ինչպես նաև երկու թուրքերի, որոնք աշխատում էին ԱՄՆ հյուպատոսությունների համար:

Նույնիսկ Թեհրանի հեղափոխական գվարդիայի կորպուսին զարմացնող ամբարտավանությամբ, Էրդողանը վերջերս հստակեցրեց, որ բանտարկյալները մի քիչ ավելի շատ են, քան զինվորները, որոնց նա ցանանում է ԱՄՆ-ում փոխանակել թուրքերի հետ, մասնավորապես, հոգևորական Ֆեթուլլահ Գյուլենին, ով համարվում է Էրդողանի մրցակիցը և ապրում է  Փենսիլվանիայում. «Այդ քահանային տվեք մեզ», — վերջերս Գյուլենի մասին այսպես արտահայտվել էր Էրդոանը,- «և մենք կանենք ամեն հնարավորը» ազատ արձակելու ամերիկացի նախարար Էնդրյու Բրունսոնին:

Ստամբուլում վերջերս հյուպատոսական աշխատակցի ձերբակալությունից հետո, հասկանալիորեն վրդովված ԱՄՆ դեսպանատունը կիրակի առկախեց ոչ ներգաղթային վիզաների տրամադրման գործընթացը Թուրքիայի քաղաքացիների համար, այս կտրուկ միջոցառմանն արագորեն պատասխանեց Վաշինգտոնում թուրքական առաքելությունը:

Նման արգելքը կարող է վնաս հասցնել շատ անմեղ մարդկանց, ներառյալ՝ թուրք լրագրողներին և քաղաքացիական հասարակության  ակտիվսիտներին, որոնք փորձում են դիմակայել Էրդողանի ճնշումներին:

Այնուամենայնիվ, կասկած չկա, որ Թրամփի վարչակազմը, որը շարունակում էր ներկայացնել Էրդողանին որպես մոտ դաշնակից, այժմ պարտավոր է կանգնեցնել նրա կողմից Ամերիկային ծաղրելը: Թուրք ղեկավարը, կարծես, թե հավատում է, որ կարող է հետապնդել ամերիկացիներին և անպատժելի մնալ:

Նրա ամբարտավանությունը ընդգծվեց այն ժամանակ, երբ մայիսին Վաշինգտոնում հետևում էր, թե ինչպես է իր թիկնազորը  հարձակում գործում խաղաղ ցուցարարների վրա Թուրքիայի դեսպանի նստավայրի առջև: Նրա պահանջները ԱՄՆ-ում գտնվող թուրքերի մասին հավասարապես անօրինական են: Անկարան ոչ բավարար ապացույցներ ունի Գյուլենի՝ հանցագործության համար մեղավոր լինելու հարցում, ինչը նշանակում է, որ ԱՄՆ դատավորները չէին կարող հավանության արժանացնել հանձնումը:

Երկու այլ թուրքեր, որոնց Էրդողանը ձգտում է վերադարձնել, հետապնդվում են Իրանին պատժամիջոցներից խուսափելու համար օգնելու համար:

Ավելի քան 15 տարի լինելով իշխանության մեջ, Էրդողանը կարող էր գալ այն եզրահանգման, որ Վաշինգտոնը չի հանդուրժի իր օրինազանցությունները Թուրքիայի ռազմավարական կարևորության շնորհիվ:

Ցավոք, Օբամայի վարչակարգը բազմաթիվ ապացույցներ է տվել այդ ամենի համար, ինչպես որ արել է նախագահ Թրամփն, ով անցյալ ամիս Էրդողանի հետ հանդիպումից հետո անհասկանալիորեն հայտարարեց. «մենք այնքան մոտ ենք, որքան երբևէ»: Իրականում, Թուրքիայի դերը Իսլամական պետության դեմ պայքարում նվազեցված է, քանի որ ԱՄՆ ուժերը համագործակցում են մրցակից քրդերի հետ և Ռուսաստանի ու Իրանի հետ Սիրիայում համագործակցելու Անկարայի որոշումը, միևնույն ժամանակ Մոսկվայից առաջատար հակաօդային պաշտպանության համակարգի գնումը, նրան ավելի մեկուսացրեց Արևմուտքից:

Թուրքիայի հետ ԱՄՆ-ի երկարատև դաշինքը պետք է պահպանվի, այնքանով որքանով հնարավոր է Էրդողանի իշխանության մեջ լինելու պարագայում: Բայց այն չի կարող լինել ԱՄՆ օրենքի գերակայության պայմաններում պատանդ վերցնելը և հարձակումները հանդուրժելու հաշվին: Էրդողանը պետք է հասկանա, որ վտանգի տակ է դնում երկկողմ հարաբերությունները, որից ավելի մեծ վնասներ կկրի իր վարչակարգը, քան ԱՄՆ-ը»,- ասվում է հոդվածում: