Թրամփի տարին

Ամերիկյան Time ամսագիրը «տարվա մարդ» է ճանաչել ԱՄՆ հաջորդ նախագահին՝ Դոնալդ Թրամփին: Խմբագրությունն ինքն էլ չգիտի՝ այդ տիտղոսը նա վաստակել է լա՞վ, թե՞ վատ բաների համար: Ակնհայտ է մեկ այլ բան՝ Թրամփն ԱՄՆ-ում անհնարին է արել. նա ավերեց վաշինգտոնյան ավանդական քաղաքականությունն ու հաղթե ամենահզոր երկրի ընտրություններում:

«Այսօր մենք 90-րդ անգամ հայտարարում ենք «տարվա մարդուն», ով լավ կամ վատ, բայց ամենամեծ ազդեցությունն է ունեցել ընթացիկ տարվա իրադարձությունների վրա: Իսկ ո՞րն է այս անգամ՝ լա՞վը, թե՞ վատը: Դոնալդ Թրամփի համար գլխավոր մարտահրավերն այն է, թե երկիրն ինչ ուժգնությամբ կվիճի այս հարցի պատասխանը գտնելիս»,- ասված է ԱՄՆ ընտրված նախագահին նվիրված Time ամսագրի տեքստում:

Time-ի կողմից  Թրամփին նվիրված  շորթ-լիստում հոլովակը նրան ներկայացնում է որպես քաղաքականության մեջ պոպուլիզմի ֆենոմեն: «Իմ ամբոխներն ավելի մեծ են դարձել, ավելի ակտիվ են դարձել, անկախ նրանից, թե ուր գնամ»,- այսպես է սկսվում ԱՄՆ-ի ընտրված նախագահին նվիրված տեսանյութը: Ամսագրի խմբագրության կարծիքով՝ Թրամփը «տարվա մարդ» է ոչ թե նախագահ դառնալու պատճառով, այլ քաղաքական մտածողության այն հեղափոխության համար, որը նա հարուցեց ողջ աշխարհում:

Նա ապացուցեց. որպեսզի միլիոնավոր մարդիկ ձայնը քեզ տան, կուսակցությունում կամ դեսպանատանը քաղաքական փորձառություն կուտակելու կարիք չկա, հանրային կապիտալ վաստակելու, զորքեր կառավարելու կամ սոցիալական նախագծեր իրականացնելու կարիք չկա: Մեդիամագնատ ու անշարժ գույքի վաճառքով զբաղվող ընկերության սեփականատեր Թրամփը հաղթեց, քանի որ էլեկտորատի հետ շփվելու նոր լեզու էր գտել: Նա խոսում էր առանց ակնարկների ու ասում էր այն, ինչ ուզում էին լսել նրանից:

Պոլիտկոռեկտությունը սպանողը

«Տարվա մարդ» Թրամփին նվիրված իր հոդվածում Time-ը հիշեցրել է մուսուլմանների մուտքն ԱՄՆ արգելելու նրա կոչերի, կանանց հասցեին հնչեցրած վիրավորանքների, Մեքսիկայի սահմանին բարձր պատ կառուցելու խոստման, և այլ հայտարարությունների մասին, որոնք իրավաբանների, դիվանագետների ու սահմանադրագետների մոտ զարմանք էր հարուցել:

Ինքը՝ Թրամփը, ամսագրին տված հարցազրույցում իր հաջողությունը բացատրել է նրանով, որ մի շատ կարևոր բան է հասկացել. ոչ ինքը, ոչ ամերիկացիները պոլիտկոռեկտություն խաղալու համար այլևս ժամանակ ու ցանկություն չունեն: Ընտրված նախագահը չի պնդում, որ ինքը սխալներ թույլ չի տվել: Փոխարենը նա վստահ է, որ մարդկանց հետ պետք է խոսել պարզ ու հասկանալի լեզվով:

Միջազգային հարցերով ռուսական խորհրդի տնօրեն Անդրեյ Կորտունովի կարծիքով՝ որպես տարվա գործիչ Թրամփի ընտրությունը «բացարձակապես ակնհայտ է»:

«Նախևառաջ՝ Թրամփն ամերիկյան հակաիստեբլիշմենթի ներկայացուցիչ է, սև կարապի կերպար, ով անսպասելի քաղաքական թռիչք է իրականացրել: Մեկ տարի առաջ նրան չէին ընկալում նշանակալի քաղաքական գործիչ, այսօր նա ԱՄՆ-ի նախագահն է»,- կարծում է նա:

«Պուտինը չդարձավ «տարվա մարդ», քանզի նա բավականին հայտնի է միջազգային հանրությանը, իսկ նրա նշանակալից քաղաքական որոշումները՝ ռազմական գործողությունը Սիրիայում, հակամարտությունն Ուկրաինայում, վերաբերում էին անցած տարիներին»,- այսպես մեկնաբանեց փորձագետն այն փաստը, որ շորթ-լիստում հայտնված Ռուսաստանի նախագահին չի հաջողվել մրցանակը նվաճել:

Թրամփից ու Պուտինից (Սիրիայում գործողության ու ԱՄՆ-ում նախընտրական կիբերհարձակման համար) բացի,  շորթ-լիստում ընդգրկված են եղել նա Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին (անհաջող արժութային բարեփոխումների համար), ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը (ԱՄՆ նախագահի առաջին կին հավակնորդ լինելու համար), Թուրքիայի առաջնորդ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը (պուտչի փորձից հետո երկրում իրականացված կադրային զտումների համար), Նայջլ Ֆարաջը (ԵՄ-ից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու հարցում ունեցած դերակատարման համար) և աֆրոամերիկացի մարզիկ Սիմոնա Բայլզը (երիտասարդության ու հաջողությունների համար):

Նրանցից բացի «տարվա մարդու» հավակնորդ էին նաև փոփ աստղ Բեյոնսեն (իր ստեղծագործություններում սոցիալական բովանդակության համար), CRISPR կենտրոնի գիտնականների խումբը (ԴՆԹ-ն խմբագրելու տեխնոլոգիա մշակելու համար), Մարկ Ցուկերբերգը (սոցիալական ցանցերում թափանցիկության ու տեղեկատվության տարածման համար), ինչպես նաև անհայտ պաշտոնյաների խումբը, ովքեր տեղեկություն էին տարածել ամերիկյան Ֆլինտ քաղաքում ջրի թունավորման մասին:

Երկուսն Օբամային, մեկը՝ Պուտինին

Time ամսագրի «Տարվա մարդ» մրցանակն ամեն տարի ընտրում է մեկ կամ մի խումբ մարդկանց, ովքեր վճռական ազդեցություն են ունեցել աշխարհի վրա: Մրցանակը հաշվի չի առնում՝ այդ ազդեցությունը եղել է դրակա՞ն, թե՞ բացասական:

Ամսագրի մրցանակը հիմնվել է 1927 թվականին, առաջին մրցանակակիրը եղել է Ատլանտյան օվկիանոսը թռիչքով կտրած Չարլզ Լինդբերգը: Time-ի «Տարվա մարդ» են ճանաչվել նաև Ադոլֆ Հիտլերն ու Իոսիֆ Ստալինը: Վերջինս այդ տիտղոսին արժանացել է երկու անգամ:

Վլադիմիր Պուտինը «տարվա մարդ» է ճանաչվել 2007 թվականին՝ «Ռուսաստանն աշխարհաքաղաքական տարածք վերադարձնելու համար»: 2015 և 2016 թվականներին նա նաև ընդգրկվել է շորթ-լիստ:

Անցած հինգ տարիներին Time-ը «Տարվա մարդ» է շնորհել նաև խմբի: 2011 թվականին մրցանակակիրը հավաքական ցուցարարն էր: Այդ տարի Մերձավոր Արևելքի երկրներում կոշտ հանրահավաքներ էին տեղի ունենում, և այդ ֆենոմենը հետագայում կոչվեց «արաբական գարուն»: Բացի այդ դժգոհությունը տարածվել էր նաև Հունաստանում (տնտեսական ճգնաժամի դեմ), Մեծ Բրիտանիայում (ազգային խնդիրների հողի վրա), Բելառուսում (Լուակշենկոյի վարչակարգի դեմ), Ռուսաստանում (ընտրությունները կեղծելու դեմ), ինչպես նաև ԱՄՆ-ում (ցուցարարները տնտեսական անարդարությունը մատնացույց անելու համար գրավել էին Նյու Յորքի գլխավոր ֆինանսական փողոցը):

2012 թվականի «տարվա մարդ» էր դարձել ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման: Այդ տիտղոսին նա արժանացել էր «պատմական, մշակութային ու ժողովրդագրական փոփոխությունների համար»: Time-ի խմբագիրն Օբամային վերապահել էր Ամերիկայի ճարտարապետի դերը: Դա Օբամայի համար երկրորդ «տարվա մարդ» տիտղոսն էր: Առաջին անգամ նա ստացել էր 2008 թվականին, երբ դարձել էր ԱՄՆ-ի առաջին սևամորթ նախագահն ու աշխարհում մեծ սպասումներ էր առաջ բերել, որոնք ոչ լիարժեք բավարարվեցին:

2013 թվականին Time-ի տիտղոսին արժանացել էր Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը, ով Լատինական Ամերիկայից առաջինը դարձավ հովվապետ: Վատիկանի մամլո ծառայության կարծիքով՝ պապը «տարվա մարդ» էր դարձել բարոյական արժեքների ու մոլորակի վրա խաղաղության ամրապնդման հարցում ունեցած ներդրման համար:

2014 թվականին ամսագիրն ընտրել էր Էբոլա տենդի դեմ պայքարողի հավաքական կերպարին: Այս վիրուսը մի շարք երկրներում՝ Նիգերիայում, Մալիում, ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Գվինեայում, Լիբերիայում և այլն, մոտ 28 հազար մարդու կյանք էր խլել:

2015 թվականին մրցանակը ստացել էր Անգելա Մերկելը՝ ԵՄ քաղաքականության թափանցիկությունը զարգացնելու ու միգրացիայի դեմ եղած տրամադրություններին դիմակայելու համար:

Հրապարակման բնօրինակը Gazeta.ru-ում