Պետությունը ստեղծվում է ավանդույթով

Ուզում եմ գրել մի խնդրի մասին, որն առաջին հայացքից մանր է թվում: Կառավարությունը, ի թիվս այլ «հնացած» ավտոմեքենաների, ուզում է վաճառել այն «Մերսեդեսը», որը սպասարկում էր Հայաստանի առաջին նախագահին: Մեքենան, որքան հիշում եմ, E 320 է, այդպիսի «Մերսեդեսներ» հիմա քշում են «տաքսիի տակ»: Ճիշտ է, զրահապատ էր՝ ժամանակին խոսում էին, որ 1990-ին այդ մեքենան ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահին էր նվիրել ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի նախագահ Վլադիմիր Կրյուչկովը: Բայց կարեւորն այն չէ, թե ինչ որակի մեքենա էր դա, եւ ով էր այն նվիրել: Կարեւոր է, որ այն սպասարկում էր Հայաստանի առաջին նախագահին:

Համաձայն եմ գործընկերներիս հետ, որ նման խորհրդանշական իրերի տեղը թանգարանում է: Եվ խնդիրն այն չէ, թե ով ինչպես է վերաբերվում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին՝ իմ վերաբերմունքն, օրինակ, ընդհանուր առմամբ դրական է՝ չնայած նրան ամենեւին անսխալական չեմ համարում ու ներկայիս ՀԱԿ-ականների կռապաշտությունը չեմ կիսում: Խնդիրն այստեղ ոչ թե անձի, այլ պետության մեջ է: Պետությունը ստեղծվում է ավանդույթներով, նախադեպերով, հիշողությամբ: Եթե ես ամեն օր, ամեն ամիս կամ ամեն տասնամյակ սկսում եմ «մաքուր» էջից, ապա դա չի ստեղծում այն «պատումները», որոնք ես պետք է փոխանցեմ իմ երեխաներին եւ թոռներին: Մեր պատումները մինչ այսօր ազգային-ազատագրական են, ոչ թե պետական՝ «հեյ քաջեր, ժամն է մեր օրհասական»:

Եթե ես ամբախ-զամբախ խոսում եմ առաջին, երկրորդ կամ երրորդ նախագահների մասին (ոչ թե քննադատում եմ նրանց սխալների համար՝ տարբերությունը, հուսով եմ, պարզ է), ես դարձյալ ստեղծում եմ ավանդույթ եւ նախադեպ, բայց՝ անապատի, «սպիտակ» էջի: Եթե քանդում եմ իմ մայրաքաղաքի 1920-30-ական թվականներին կառուցված շենքը՝ այն հիմքով, որ դա, ժամանակակից ընկալմամբ, «սարայ է», եւ հաշվի չեմ առնում, թե ով է այդ «սարայում» ապրել, ես դարձյալ զրկում եմ իմ պետությանը «հիշողության խորությունից»:

Խնդրո առարկա «Մերսեդեսը» կվաճառվի, ձեռքից ձեռք կանցնի, հետո կհայտնվի «գործից հասկացող» որեւէ տիրոջ մոտ, որը նման մեքենաների հավաքածու ունի: Իսկ 100 կամ 150 տարի հետո որեւէ հայ մեծահարուստ բարերար այն կգնի թանկ գնով եւ կնվիրաբերի հայկական պետությանը: Այդպիսի երկար ճանապարհ անցնելու փոխարեն՝ պետք է այսօր, այս պահին գնահատել այն, ինչ ունես:

Ամբողջական հոդվածը Aravot.am-ում