Տարածաշրջանային այց՝ անտեսանելի արդյունքներով

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հերթական այցով կրկին եղան «հարաբերականորեն հանգիստ» տարածաշրջանում: Համանախագահներ Իգոր Պոպովը, Ջեյմս Ուորլիքը և Պիեռ Անդրիոն տարածաշրջանային այցի շրջանակներում հանդիպումներ են ունեցել Ադրբեջանի նախագահի և արտգործնախարարի, Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի, ինչպես նաև ՀՀ նախագահի ԱԳ և ՊՆ նախարարների հետ:

Համանախագահներն առաջինն այցելեցին Բաքու և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպման ավարտին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը՝ փոխանցելով այդ երկրի նախագահի խոսքերը, նշել է, որ վերջինս տրամադրված է ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացին:

«Ես անձամբ եմ խոսել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ Նա հայտնել է, որ տրամադրված է ղարաբաղյան կարգավորման խաղաղ գործընթացին։ Նա հանդիպելու և առաջարկները քննարկելու պատրաստակամություն է հայտնել։ Կան որոշակի գաղափարներ, ու մենք դրանք կքննարկենք։ Մենք կքննարկենք նաև ղարաբաղյան հակամարտության հարցով նախագահների հաջորդ հանդիպման կազմակերպումը։ Ադրբեջանի նախագահը պատրաստակամություն է հայտնել հանդիպել Հայատանի նախագահի հետ այդ գործընթացի շրջանակում»,- հայտնել է ամերիկացի դիվանագետը։

Ամերիկացի համանախագահի համոզմամբ նախագահների հետ հանդիպումը այն հնարավորությունն է, որ թույլ կտա շարունակել այն, ինչ սկսվել է Վիեննայում ու Սանկտ Պետերբուրգում բարձրագույն մակարդակի վրա անցած հանդիպումներում:

Այնուհետև համանախագահները այցելել են Ստեփանակերտ: Խաղաղ կարգավորման միջնորդներին Ստեփանակերտում ընդունել է Արցախի հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը:

Նախագահ Սահակյանը նշել է, որ Ադրբեջանը շարունակում է հավատարիմ մնալ իր ապակառուցողական դիրքորոշմանը՝ խախտելով զինադադարի ռեժիմը և չհրաժարվելով հայատյաց քաղաքականությունից: Երկրի ղեկավարը կարևորել է զինադադարի ռեժիմի պահպանմանն ու խախտումների վերհանմանն ուղղված մեխանիզմների մշակման անհրաժեշտությունը՝ այն համարելով խաղաղ գործընթացի առանցքային բաղադրամասերից մեկը:

Ստեփանակերտում ունեցած հանդիպումներից հետո համանախագահները այցելել են Երևան, որտեղ հանդիպումներ են ունեցել ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի, Պնախարար Վիգեն Սարգսյանի, այնուհետև նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ:

Ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը Երևանում կայացած ասուլիսի ժամանակ համանախագահների այցի նպատակները ներկայացնելիս հատուկ նշել էր, որ պետք է հետամուտ լինեն «նախագահների կողմից Վիեննայի ու Սանկտ-Պետերբուրգի բարձր մակարդակի հանդիպումներում ձեռք բերված համաձայնությունների իրականացմանը: Այդ քննարկումները շարունակվում են»:

Այնուհետև անդրադառնալով Ալիևի արած հայտարարությանը՝ Ուորլիքը նշել էր բացառապես հետևյալը. «Մենք ակնկալում ենք անկեղծ ու ամբողջական քննարկում ոչ միայն առանձնազրույցներում նախագահների ու համանախագահների միջև, այլ նաև հասարակությունների միջև»:

Տարածաշրջան կատարած այցից հետո համանախագահները հանդես են եկել հայտարարությամբ:

«Հանդիպումների ընթացքում կողմերը հաստատել են, որ տեղերում տիրող իրավիճակը շարունակում է մնալ հարաբերականորեն հանգիստ: Համանախագահները ընդգծել են, որ հրադադարի ռեժիմի պահպանումը ընթացող բանակցությունների հիմնաքարն է, և ընդգծել են Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում ընդունված որոշումների ամբողջական կատարման կարևորությունը»,- մասնավորապես ասված է հայտարարության մեջ:

Ըստ հայտարարության, «համանախագահները ծրագրում են հանդիպել Արտաքին գործերի նախարարներին, ներառյալ Համբուրգում ս.թ. դեկտեմբերին կայանալիք ԵԱՀԿ Նախարարների կոմիտեի նիստի շրջանակներում՝ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում նախագահների մակարդակով հանդիպում կազմակերպելու հարցը քննարկելու նպատակով»:

Այս հայտարարությունը հետաքրքրական է հատկապես Իլհամ Ալիևի նախորդիվ արած հայտարարության համատեքստում, երբ վերջինս նշել էր, որ փակ դռների ետևում իրեն պարտադրում են ճանաչել Արցախի անկախությունը:

Հատկանշական է, որ համանախագահների այցին նախընթաց ադրբեջանական կողմը շարունակելով հավատարիմ մնալ Արցախա-ադրբեջանական սահմանը լարված պահելու իր քաղաքականությանը  տարբեր ուղղություններով կազմակերպել էր դիվերսոին ներթափանցման փորձեր, որոնք բարեհաջող կերպով չեզոքացվել են  հայկական զինված ուժերի կողմից: համանախագահների այցի ընթացքում հրադադարի խախտումները չեն դադարել, իսկ այցի շրջանակներում համանախագահների կողմից հայտարարություն տարածելու ժամանակ՝ հոկտեմբերի 26-ին, ադրբեջանական կողմից հրադադարի խախտման արդյունքում` ժամը 17:00-ի սահմաններում, ՊԲ հյուսիսարևելյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասում, մահացու հրազենային վիրավորում է ստացել զինծառայող, 1996թ. ծնված Գուրգեն Ավետիքի Այվազյանը:

Նկատենք, որ համանախագահների կողմից հատուկ ընդգծված բանակցությունների հիմնաքար համարվող հրադադարի ռեժիմի պահպանումը ադրբեջանական կողմից հետևողականորեն և արհեստավարժության մակարդակով խախտվում են՝ անտեսելով Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում ընդունված որոշումների ամբողջական կատարման կարևորությունը: Ինչի մասին համանախագահների հանդիպման ժամանակ նաև արտահայտվել է ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը՝ «Ադրբեջանն արդեն մի քանի ամիս է մերժում է իրականացնել Վիեննայի և Սանկտ-Պետերբուրգի գագաթաժողովներին նախագահների մակարդակով ձեռք բերված պայմանավորվածությունները՝ դրանով իսկ խոչւընդոտելով բանակցային գործընթացի առաջ մղման նպատակով համապատասխան պայմանների ստեղծմանը»: Իսկ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը տեղեկացրել է վերջիններիս, որ ապրիլյան ռազմական գործողություններից հետո էլ Ադրբեջանը շարունակում է ապակայունացնել իրավիճակը շփման գծում, պարբերաբար աճում է կրակոցների քանակը, մեծանում է կիրառվող զենքերի տրամաչափը` հանգեցնելով նոր զոհերի:

Այս դիտանկյունից համանախագահների այցի շրջանակներում Վիենայի և Սանկտ-Պետերբուրգի հանդիպումներում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կաարման վերաբերյալ քննարկումների շարունակական լինելու և ակնկալելի արդյունների մասին դատողությունները թողնում ենք ընթերցողին՝ սպասելով դեկտեմբեր ամսին Համբուրգում կայանալիք համանախագահների և ԱԳ նախարարների հանդիպումների ու ելքերի հետագա զարգացումներին: