Նոր Սահմանադրությամբ, հին արդյունքներով

Հոտկեմբերի 2-ին հանրապետության մի շարք համայնքներում կայացան ՏԻՄ ընտրություններ: Քաղաքական գործընթացների կարևորության առումով առաձնակի նշանակություն ունեին Գյումրիում և Վանաձորում կայացած տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունները:

Նախևառաջ` այս համայնքների կարևորությունը երկրի հասարակական քաղաքական կյանքում դժվար է գերագնահատել: Մյուս կողմից` առաջին անգամ երկրի երկու խոշոր քաղաքներում  ներդրվել էր համամասնական ցուցակով կուսակցական առաջադրումների համակարգը։ Այսինքն` վանաձորցիներն ու գյումրեցիները պետք է ընտրություն կատարեին ոչ թե քաղաքագլխի աթոռի համար պայքարող անցանց, այլ ընտրական գործընթացին մասնակցող կուսակցությունների միջև:

Հենց այս տեսակյունից այս ընտրությունները կարող էին դիտարկվել որպես գալիք խորհրդարանական ընտրություններում հնարավոր ձևավորվելիք ներքաղաքական խճանկարի յուրօրինակ «լակմուսի թուղթ»:
Արդյունքում թե՛ Վանաձորում և թե՛ Գյումրիում կայացած ընտրությունները ի ցույց դրեցին քաղաքական իրողությունները` վեր հանելով քաղաքական ուժերի «պահարաններում» առկա հին ու նոր «կմախքները»:
Բայց ամեն ինչի մասին հերթականությամբ:

Հանրապետության երկրորդ քաղաք` «հայրաքաղաք» Գյումրիում  ընտրությունների նախօրեին ստեղծվել էր բավական հետաքրքիր, ինչ-որ տեղ ինտրիգային իրավիճակ:
Ընտրապայքարի մեջ էին մտել 10 կուսակցություն և 1 դաշինք՝ ընդհանուր 422 թեկնածուով: Գյումրիի ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցում էին`

Իշխանական ՀՀԿ-ՔԴԿ «Բալասանյան դաշինքը»`քաղաքի գործող քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանի գլխավորությամբ,«Ալյանս» կուսակցությունը՝ Արմեն Բադալյանի գլխավորությամբ, «Քաղաքացիական պայմանագիրը»՝ Արթուր Համբարձումյանի գլխավորությամբ,  ԲՀԿ-ն՝ Վարդևան Գրիգորյանի գլխավորությամբ, «Գյումրեցու ոգի» կուսակցությունը`Արմեն Ներսիսյանի գլխավորությամբ,  ԳԱԼԱ-ն` Վահան Խաչատրյանի գլխավորությամբ,

ՀՅԴ-ն՝ Աշոտ Կուրղինյանի գլխավորությամբ,  «Հայկական վերածնունդը»` ԱԺ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանի գլխավորությամբ, ՀԱԿ-ը՝ Եպրաքսիա Սիմոնյանի գլխավորությամբ, «Գործարար» կուսակցությունը՝ Գեղամ Բաղդասարյանի գլխավորությամբ և «Համախմբում» կուսակցությունը՝  Հովհաննես Ասոյանի գլխավորությամբ:

Այն, որ իշխանությունները այս ընտրություններում ստանալու էին ձայների առնվազն  մեկ երրորդը` քչերի մետ էր կասկած հարուցում: Ի վերջո, չնայած հանրապետության երկրորդ քաղաքում առկա բավական կայուն ընդդիմադիր տրամադրություններին, վարչական ռեսուրսի առկայությունը, այսպես թե այնպես, պետք է ունենար իր դերակատարությունը:

Գլխավոր և, կարելի է ասել, առանցքային հարցը ընդդիմադիր ուժերի պահվածքն ու ընտրված մարտավարությունն էր: Եվ, ինչպես ցույց տվեց քարոզարշավն ու ընտրությունների արդյունքները, ընդդիմադիր ուժերը պարզապես ի զորու չեն ետ կանգնել իրենց անձնական հավակնություններից, և, միասնաբար հանդես գալով, գրացնել նշանակալի հաջողություն:

Ընտրությունների նախնական արդյունքներով`  առաջին տեղը զբաղեցել է իշխանական «Բալասանյան» դաշինքը`ստանալով ձայների 34.64 տոկոսը:

Հետաքրքական է, որ երկրորդ տեղը զբաղեցրել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը` ստանալով ընտրողների ձայների 21.7 տոկոսը: Նշենք, որ ընտրությունների նախօրեին ևս կուսակցության շանսերը բավական բարձր էին գնահատվում` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ԲՀԿ նախընտրական ցուցակը գլխավորում էր Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտի նախկին ռեկտոր Վարդևան Գրիգորյանը: Իհարկե, քաղաքական գործընթացների վրա որոշակի ազդեցություն ունեցավ Վարդևան Գրիգորյանի 26-ամյա որդու՝ Արշակ Գրիգորյանին առեղծվածային մահը, սակայն հստակ է, որ գրանցված արդյունքը, մանավանդ գալիք խորհրդարանական ընտրություններում առկա սպասումների համատեքստում, բավական նշանակալի է:

Փաստացի անակնկալ էր «անվանափոխված» ՕԵԿ-ի` «Հայկական վերածնունդ» կուսակցության գրանցված արդյունքները: Կուսակցությունը ընտրություններում զբաղեցրել է երրորդը տեղը`ստանալով ընտրողների ձայների 10.62 տոկոսը:

«Հայկական վերածնունդ»-ը, հաղթահարելով ավագանիի կազմում ընդգրկվելու համար սահմանաված 6 տոկոսանոց շեմը, փաստացի ապացուցեց , որ 2008 թվականից առ այսօր ՕԵԿ-ի «քաղաքական մահվան» վերաբերյալ տարաբյութ մեկնաբանությունները և փորձագիտական կարծիքները այդքան էլ շատ աղերս չունեին իրական գործընթացների հետ: Սա վերաբերում է նաև Վանաձորում  գրացված արդյունքներին, որտեղ ևս կուսակցությունը երրորդ արդյունքն գրանցել: Հատկանշական է, որ Գյումրիում արձանագրված հաջողությանը գրեթե չխանդագարեց կուսակցության ընտրական ցուցակը գլխավորող ԱԺ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանի մասին համացանցում տարածված տեսանյութը, որտեղ խոսքը գնում էր աղետի գոտուն որպես օգնություն տրամադրված կաթի փոշու գողության մասին:

Բավական նշանակալի արդյունք է գրանցել նաև «ԳԱԼԱ» հեռուստաընկերության հիմքի վրա ստեղծված ընդդիմադիր «Գաղափարակից լիբերալների ալյանս (ԳԱԼԱ)» կուսակցությունը, որը նույնպես հաղթահարել է անցողիկ շեմը` ստանալով ընտրողների ձայների 10.49 տոկոսը: Հեռուստաընկերությունը քաղաքում ունի բավական լուրջ վարկանիշ և գրանցված արդյունքը նորաստեղծ կուսակցության համար, անկասկած, կարելի է հաջողություն համարել:

Ընտրություններին մասնակցող մյուս բոլոր քաղաքական ուժերը չեն հաղթահարել անհրաժեշտ անցողիկ շեմը:  «Համախմբում» կուսակցությունը համապատասխանաբար ստացել է ընտրողների ձայների 5.77 տոկոսը «Գյումրեցու ոգի» կուսակցությունը` 5.74 տոկոսը, ՀՅԴ-ն`5.36 տոկոսը, «Ալյանս» կուսակցությունը`1,78 տոկոսը, «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը` 1,49 տոկոսը,  ՀԱԿ-ը`1,09 տոկոսը, «Գործարար» կուսակցությունը`1,32 տոկոսը:

Առանձին խոսակցության առարկա են «Քաղաքացիական պայմանագիր» և ՀԱԿ կուսակցությունների գրանցված ցուցանիշները: Թե՛ Գյումրիում և թե՛  Վանաձորում գրանված արդյունքները պարզորոշ վկայում են այն մասին, որ միմյանց քննադատելը, միմյանց դեմ պայքարելը, «Իրական և միակ» ընդդիմությանը որոնելու և «ով է ում խորհրդարան անցկացրել» բանավեճը նախաձեռնելու գործընթացները, մեծ հաշվով, հանգեցրին նման արդյունքների:

Թե՛ Վանաձորում և թե՛  Գյումրիում գրանցված արդյունքները հստակ ցույց տվեցին, որ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության` բավական բարձր հավակնությունները առնվազն այս պահին լրջորեն տարբերվում են իրական գործընթացներից և կուսակցությունը կանգնած է իր ռեսուրսների ճշգրիտ օգտագործման խնդիրը լուծելու առջև:

Վերոնշյալ միտքը փաստացի հաստատել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր,«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ Նիկոլ Փաշինյանը, ով ընտրությունների արդյունքները բնորոշել է որպես «ծանր պարտություն»:

Ասվածը գրեթե նույնությամբ  վերաբերում է նաև ԲՀԿ-ից «առանձնացված» «Համախմբում» կուսակցությանը:

Հատկանշական է, որ ընտրություններին մասնակցող ընդդիմադիր կամ ոչ իշխանական քաղաքական ուժերը միասին ստացել են ընտրողների ձայների`ուշադրություն, շուրջ 60 տոկոսը և եթե հայրենի ընդդիմությունը միմյանց դեմ պայքարելու և «ցեխ շպրտելու» փոխարեն փորձեր համախմբվել և գործողությունների հստակ ծրագիր մշակել, պատկերը բոլորովին այլ կլիներ: Սակայն ունենք այն, ինչ ունենք և արդյունքում ընդդիմությունը հերթական անգամ հանգել է ընդդիմադիր ընտրազանգվածի ձայների «փոշիացման»` ոչ այդքան հուսադրող իրողության հետ:

Վանաձորում կայացած ընտրություններին մասնակցում էր 8 կուսակցություն։ Հիմնական մրցակցությունը, ինչպես և սպասվում էր, ընթացավ իշխող Հանրապետական կուսակցության, որի ընտրական ցուցակը գլխավորում էր նոտար Մամիկոն Ասլանյանը և «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության միջև: Վերջինը քաղաքապետի թեկնածու էր առաջադրել ԱԺ պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանի եղբորը`Քրիստ Մարուքյանին:

Նշենք, որ ընտրությունների նախաշեմին բարձր էին գնահատվում քաղաքում բավական բարձր վարկանիշ ունեցող «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության շանսերը: Սակայն Վանաձորում ևս ընդդիմությունը կանգնեց ընդդիմադիր ընտրազանգվածի ձայների «փոշիացման» փաստի առջև: Արդյունքում ընտրություններում հաղթանակ տարավ ՀՀԿ-ն`ըստ նախնական տվյալների ստանալով ընտրողների ձայների 37.54 տոկոսը:

Երկորդ հորիզոնականը, ինչպես և սպասվում էր, զբաղեցրեց «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը`ստանալով ընտրողների ձայների 27.48 տոկոսը:

Քաղաքային ավագանու կազմում կընդգրկվեն նաև «Հայկական վերածնունդ» կուսակցությունը (13.33 տոկոս), ԲՀԿ-ն (7,24 տոկոս) և ՀՅԴ-ն (6.36 տոկոս):

Անցողիկ շեմը Վանաձորում նույնպես չեն հաղթահարել «Համախմբում» (2.48 տոկոս), «Քաղաքացիական պայմանագիր» (4.08 տոկոս) և ՀԱԿ (1.39 տոկոս) կուսակցությունները:

Վանաձորում ևս ընդդիմությունը միասին ստացել է ընտրողների ձայների պատկառելի 56 տոկոսը: Ավելին` ըստ նախնական հաշվարկների, Վանաձորում իշխանական ՀՀԿ-ն ու ՀՅԴ-ն հնարավոր է ունենան 15 ավագանու անդամ, իսկ «Լուսավոր Հայաստան»-ը , «Հայկական վերածնունդ»-ը  և ԲՀԿ-ն միասին՝ 18 անդամ: Եվ եթե տեսականորեն ընդդիմադիր ուժերը որոշեն միավորվել, ապա իրավիճակը կարող է գլխիվայր շուռ գալ: